Thư Viện Sinh Học.com

Sinh học và đời sống

Dạy - Học sinh học 12

Dạy - Học Sinh học 11

Dạy - Học Sinh học 10

Chuyên đề Sinh học

Ngành Trùng bào tử gai (Cnidosporozoa)

1 Đặc điểm cấu tạo

Ký sinh trong cơ thể động vật (chủ yếu là cá). Giai đoạn lưỡng bội chiếm ưu thế. Bào tử có cấu tạo riêng, gồm nhiều tế bào và có vỏ bao ngoài (do 2 tế bào biến đổi thành), có tế bào chích có thể phóng ra ngoài tạo thành gai bám và có tế bào mầm 2 nhân.


 

2 Đa dạng và tầm quan trọng

Chỉ có 2 bộ là Trùng bào tử nhầy = kín (Myxosporidia) và Trùng bào tử tia (Actinomyxidia). Trùng bào tử nhầy ký sinh ở cá biển và cá nước ngọt, trong mô hoặc trong xoang của cá (mang, cơ, túi mật, bóng đái, hệ thần kinh...). Khi cá nuốt trùng bào tử vào thì bào tử sẽ phóng gai cắm vào thành ruột (tế bào gai là một túi rỗng, bên trong có dây xoắn phóng ra nhưng không tách khỏi tế bào), hé mở vỏ và giải phóng tế bào mầm 2 nhân dạng amip (gọi là plasmodi), plasmodi ra ngoài, lách qua tế bào ruột theo máu tới cơ quan ký sinh. Tại đây nhân của plasmodi sẽ phân chia nhanh chóng thành 2 loại nhân là nhân dinh dưỡng và nhân sinh sản. Nhân dinh dưỡng điều hòa quá trình trao đổi chất, tổng hợp protein và sinh trưởng, còn nhân sinh sản thì hình thành bào tử. Quá trình hình thành bào tử rất phức tạp: Khởi đầu nhân sinh sản được bao nguyên sinh chất ở ngoài, hình thành một loại tế bào là

"tế bào sinh sản", có khả năng di động trong plasmodi, sau đó phân chia cho ra nhiều panosporoblast nhiều nhân. Mỗi panosporoblast sẽ hình thành 2 bào tử với 6 nhân trong mỗi bào tử chuyển thành bào tử có cấu tạo điển hình của trùng bào tử gai. Bào tử rơi ra ngoài, trôi nổi trong nước hoặc lắng xuống bùn đáy và tiếp tục xâm nhập vào ống tiêu hóa vật chủ.

Trong vòng đời của trùng bào tử gai, có giảm phân lần cuối để cho ra 2 nhân của tế bào mầm trong bào tử. Khi tế bào mầm được giải phóng thì 2 nhân sẽ phối hợp với nhau cho ra nhân lưỡng bội và bắt đầu nguyên phân để cho plasmodi nhiều nhân. Trong vòng đời giai đoạn đơn bội rất ngắn và đặc điểm này sai khác rõ ràng với vòng phát triển của trùng Bào tử.

 


 


 


 

Có khoảng 1.250 loài, nước ta đã biết 43 loài, phổ biến là giống Myxobolus.

Trùng bào tử gai có nhiều loài ký sinh gây bệnh cho cá, gây nên hiện tượng cá chết hàng loạt và một số động vật khác (hình 1.22).


 



 

 


 


 


 


 

Hình 1.23 Vòng đời của Nosema bombycis (từ Hickman) A. Bào tử trong bao, B. Bào tử có roi, C. Phân chia bào tử, D. Xâm nhập vào mô cơ thể của tằm và hình thành bào tử

Hình 2.22 Một số trùng bào tử nhầy (từ Kudo)

A. Synactinomyxon tubificis ký sinh ở giun đốt, B.

Myxidium serotinum ký sinh ở ếch

 


 

Loài hay gặp là Myxobolus cyprini ký sinh ở mang, cơ, thận, gan cá chép, loài Lentospora cerebralis ký sinh ở cá hồi, cá hương.

ADS

Đề thi HSG

Tin tức - Thư Viện Sinh Học